Goedverenigingsbestuur

99. Vereniging en sex: leven als Letterman? Sex lessen van David Letterman

Sex is overal, dus ook bij David Letterman, why not? Gisteren maakte ik een excursie door de CNN studio's in Átlanta, Georgia, USA. In de giftshop was de autobiografie van Letterman te koop. Daar staat zeker niet de onthulling in, die hij vorige week donderdag deed in zijn CBS Talkshow. Hij verraste daarmee stad en land (en misschien ook wel zijn vrouw!), bijna 6 miljoen kijkers.

Hij onthulde dat hij werd afgeperst voor $ 2 miljoen wegens sexuele relaties met enkele vrouwelijke Late Show teamleden. De afperser blijkt Joe Halderman te zijn, een producer van CBS' 48 Hours Mystery. Zijn vriendin Stephanie Birkitt, een van Letterman's medewerksters, woonde tot voor kort samen met Joe.

Terzijde: ik meen me te herinneren dat hij een paar jaar geleden in het nieuws was vanwege sex met vrouwelijke gasten (o.m. moeder en dochter). Waar of niet, een (dubieuze) reputatie komt niet zomaar uit de lucht vallen.

Ik vind het interessant om te zien hoe het (hypocriete) Amerikaanse volk reageert op deze casus. Ik ga af op wat ik lees in de kranten. Het gaat aan de ene kant om schade aan zijn imago en aan de andere kant om onoirbaar gedrag op het werk. De volgende elementen worden genoemd.

Imago:

• Letterman is een celebrity. Voor celebrities gelden andere regels dan voor topfiguren uit bedrijfsleven en politiek. Het publiek vindt celebrities als Letterman 'different' dus niet zo 'accountable for bad behaviour'.
• Letterman is niet alleen een celebrity maar bovendien een comediant!
• Letterman is geen sex symbool!
• Niemand ziet hem als een 'moral barometer for anything'' .
• Intussen heeft hij openlijk , in zijn eigen programma, zijn excuses aangeboden aan zijn teamleden en ook aan zijn echtgenote.
• Hij had dit verhaal gewoon stil moeten houden en het ondershands moeten regelen, dat is volgens geciteerde advocaten, reputatiedeskundigen en professionele crisismanagers heel gebruikelijk, ook als de beschuldiging nergens op stoelt.
• Het publiek zou de zaak anders hebben bekeken, als de betreffende dames zelf met het onderwerp op de proppen waren gekomen.
• Door het zelf naar buiten te brengen deed Lettrerman een sllimme zet.: 'he took control of it and (he) is powerful enough,,,to choose to handle it in the way he wanted. He's got the longevity where people want to root for him'. M.a.w. Letterman kan een flink potje breken, hij hoeft niet bevreesd te zijn voor een blijvend effect op zijn kijkcijfers (en dus adverteerders). In dit opzicht was hij kort geleden NBC's Tonight Show voorbij gestreefd.
• Er komt weldra weer een ander celebrity schandaal en dat helpt het publiek om deze kwestie snel te vergeten.
• Bovendien, wat zijn show betreft, het publiek weet dat de helft van zijn gasten 'are in some stage of relationship transition if not turbulence.'

Gedrag op het werk:

• De m.i. zuivere lijn van redeneren neemt afstand van al dergelijke elementen en richt zich op het gedrag dat dient te worden getoond op het werk. 'When it comes to workplace behavior, the law cuts celebrity bosses no slack.'  Voor de wet is iedereen gelijk, er staan dus ook geen mensen boven de wet!
• De leidinggevende plaatst de betreffende en trouwens ook alle andere ondergeschikten in een moeilijke positie vanwege mogelijke favoritisme. Bovendien kan het bedrijf nog worden aangeklaagd wegens 'sexual harassment'.
• Het verhaal kan nog een juridisch staartje krijgen wanneer andere leden van zijn team vaststellen, dat de betreffende dames 'were given advantages in the workplace.'

Wat heeft dit Letterman verhaal nu te maken met het verenigingsleven? Heel veel, want waar leven is is sex, althans sexuele gevoelens en verlangens naar het daarbij passende gedrag. Ik heb nogal eens meegemaakt dat kaderleden en bureaumedewerkers met elkaar relaties aangingen die m.i. niet hoorden. Het begint onschuldig en kan allerlei vervelende gevolgen hebben (zie mijn bijdragen in Mei aan een discussie op vm-online, over zoenen).

Vaker heb ik sexueel getinte relaties meegemaakt op het werk, tussen collega's onderling en tussen directeur en ondergeschikte. Alles moet kunnen, jawel, tot op zekere hoogte! Maar wat uiteindelijk altijd gebeurt is, dat de laagst geplaatste na verloop van tijd de organisatie verlaat.

Stel dat je een relatie hebt met een ondergeschikte, wat doe je dan? Laat je je chanteren? Kom je er van tevoren al mee naar buiten? En zo ja hoe? Ik heb verschillende varianten meegemaakt.

De variant die ik prefereer is meteen open kaart spelen: zeggen wat er aan de hand is, de gehanteerde spelregels aangeven; deze mogen niet afwijken van wat beleid is. Wat je m.i. niet moet doen is het aan sommigen wel en aan anderen niet vertellen. Die anderen voelen zich dan ABSOLUUT BUITEN GESLOTEN.

Bovendien, hoeveel laat je te raden over en hoe lang? Werknemers 'zien' veel meer dan je denkt, zij gebruiken alle zintuigen. Het roddelcircuit draait overuren. Je kunt een tijd in de waan leven dat je voorzichtig bent, alle lof. Er is zeker een bepaalde periode waarin directeur en partner het eerst onderling eens moeten worden over hun gevoelens, hun plannen, hun communicatiestrategie etc.

Maar als het moment van openbaarmaking daar is, wees dan niet selectief, maar laat iedereen delen in je nieuwe geluk. Ook je bestuur, i.h.b. je voorzitter! Tsja, en als het niet om iets duurzaams gaat maar om een ordinaire affaire, dan heb je een probleem, zeker als je al een partner (en klein kind!) hebt, zoals Letterman. Dan moet je op een onprettige manier met je billen bloot!

Theo Jonkergouw, verenigingscoach

69. Ledenwerving (5). Hoe pakken omroepverenigingen ledenwerving aan?

'Het is met leden als met suikerbieten. Je moet alleen het goede seizoen kiezen', aldus een slogan van Loesje, opgenomen in het decembernummer (pagina 34) van het blad VM (verenigingsmanagement). Wel, voor clubs die omroepvereniging willen worden, is het zeker het seizoen, het is zelfs een waar ledenjachtseizoen. Want 1 april nadert. Deze datum is niet alleen de Dag van de Grap maar ook de datum waarvoor aspirant-omroepen hun aanvraag moeten indienen bij het Commissariaat voor de Media. Dit gremium beoordeelt de aanvraag. Ook de Raad van Cultuur doet een beoordeling. Minister Plasterk beslist.

Het is dringen voor de poort van Omroepland. Hilversum is al vrij vol (er zijn al 22 omroepen in het bestel) en inmiddels staan er al tien aspirant-omroepen, die er ook bij willen. En er komen er zeker nog een paar bij. Want wie nu niet de stap zet moet wachten tot de volgende ronde in 2014. Wakker Nederland (de Telegraaf) is de tiende kandidaat. Met 50.000 leden wil genoemde krant 100 uur televisie en 450 uur radio per jaar maken met een jaarbudget van zes a zeven miljoen euro.

Niet elke aspirant heeft een even gunstige startpositie om 50.000 leden te werven voor 1 april, ook al bedraagt de contributie (minimaal) slechts € 5.72 (het vroegere tientjeslidmaatschap). De nieuwe omroep Zenit (Moslimomroep) werft onder meer via Hyves en msn. De krant van Wakker Nederland werft onder haar abonnees (bijna 719.000) zij kunnen korting krijgen op hun contributie en de krant kan dagelijks campagne voeren. Dat is een wereld van verschil met bij voorbeeld Piep! (dieren), duizend leden medio februari.

Omroepen heten verenigingen te zijn, maar eigenlijk zijn ze dat niet voor wie weet wat een vereniging is, wie er zelf mee is opgegroeid en/of er actief in is. De traditionele omroepverenigingen mochten zich lange tijd, de een meer dan de ander, met recht vereniging noemen, dat weet ik uit eigen ervaring (lid en directielid Verenigingszaken VARA), maar wat nu en trouwens al veel langer gebeurt, heeft daar weinig tot niets meer mee te maken. Het staat in de wet en dus noemt men de verzamelde klanten vereniging.

Voor deze aspirant-omroepen is ledenwerving dus aan de orde van de dag, met mediacampagnes, grote namen die zich eraan verbinden (bij voorbeeld Gerard Spong en Dieuwertje Blok en vele andere bekende namen achter Zenit), cadeaus, alles wordt ingezet. Dat geldt overigens ook voor de gevestigde omroepen, want zij worden geweldig uitgedaagd om hun leden vast te houden, te binden. Vooral deze omroepen vinden dat het systeem van zendtijd en geld verdelen op basis van ledentallen niet helemaal meer van deze tijd is. Hun achterban krimpt namelijk als gevolg van vergrijzing en jongeren worden doorgaans geen lid meer. Er zal dus onvermijdelijk een moment komen dat wervingsacties voor ledentallen tot het verleden zullen gaan behoren of een veel kleinere rol zullen gaan spelen.

Enige tijd geleden gaf de AVRO aan een Amsterdams bureau (KVD reframing & design) opdracht om onderzoek te doen naar nieuwe manieren om mensen aan omroepen te binden. In de eerste fase van dit onderzoek participeerden ook de KRO, VARA, NCRV en LLiNK. Het tellen van leden is maar een van de manieren om vast te stellen hoe groot en loyaal je achterban is, aldus AVRO directeur Willemijn Maas in het laatste nummer van Spreek'buis, het blad voor omroepmedewerkers (13 februari, pagina 1). 'Je meet dan vooral de groep die wat ouder is en die vanuit een bepaalde traditie lid is en blijft. Er zijn ook mensen die wel degelijk binding hebben met onze omroep en programma's, maar dat niet uiten door lid te worden. Dat zal in toenemende mate het geval zijn.'

Volgens de onderzoekers willen mensen zich binden aan een club die ze vertrouwen en herkennen, waar ze zich bij thuis voelen. 'Door zo'n organisatie willen ze zich ook wel laten meenemen om nieuwe ideeen op te doen of zich in iets te verdiepen: typisch de opdracht van een publieke omroep.' In de eerste fase van het onderzoek is gekeken naar de vraag hoe mensen zich dan aan een omroep willen binden. Daarvoor is de bekende Amerikaanse persoonlijkheidstypologie gebruikt van Myers-Briggs.

In deze typologie worden vier groepen onderscheiden:

1. Mensen die zich op een traditionele manier willen binden.

2. Mensen die zich snel binden maar ook snel weer weg zijn.

3. Mensen die zich graag binden op grond van vernieuwing.

4. Mensen die alles willen weten over achtergronden, missie en visie en die daar ook een oordeel over willen geven.

In de tweede fase van het onderzoek staat de vraag centraal of deze vier groepen kunnen worden gekoppeld aan de acht leefstijlgroepen die worden gehanteerd in onderzoeken van de publieke omroep. Wat kun je de verschillende groepen het beste aanbieden en hoe breng je dat allemaal onder in een overzichtelijk systeem van criteria voor de toewijzing van zendtijd en geld. Het gaat in essentie om de vraag hoe mensen omgaan met veranderingen. Dat is relevant omdat het aanreiken van nieuwe of verdiepende inzichten in feite een veranderingsproces is, aldus Maas.

In dit onderzoek moet nog heel erg veel worden uitgewerkt, voordat er tot een nieuw en natuurlijk niet ingewikkeld systeem kan worden besloten. Dat gaat dan een pilot-testfase in en dan zal blijken welke factoren behoren te worden meegewogen naast de getelde ledenaanhang. Het lijkt me een verdraaid moeilijke klus, met een inspirerende aanpak.

Het zou daarom mooi zijn als dit project een Ei van Columbus zou opleveren, maar ik vraag het me af. Ik ben in elk geval heel erg benieuwd naar zowel de uitkomst als naar de weg erheen. Want de gevestigde omroepen zijn zeker niet de enige verenigingen die worstelen met de uitdaging hoe hun continuiteit veilig te stellen en toegevoegde waarde te leveren, zonder zich uit te leveren aan 'de markt'. Zelf ben ik, samen met enkele clubgenoten, bezig om enkele toekomstscenario's te ontwerpen voor onze regionale skivereniging. Daarover een andere keer meer. En ik ben ook zeer benieuwd naar ledenaanhang-kwesties en -aanpakken in de verenigingen waarin u actief bent.

Gerelateerde artikelen op dit blog:

67. Ledenwerving (4). Het cadeaulidmaatschap en het gratis kennismakingslidmaatschap.

65. Ledenwerving (3). Kies voor AIDA als middel om de deuren en ramen van je vereniging te openen en nieuwe leden binnen te laten komen.

63. Ledenwerving (2). Wat te doen als ledenwerving niet vanzelf gaat?

61. Ledenwerving (1). Honderd-en-een manieren om nieuwe leden te werven.

Theo Jonkergouw, adviseur, coach en conflictbemiddelaar/mediator voor verenigingen en stichtingen.