Goedverenigingsbestuur

119. Vereniging en beroep: de beroepsvereniging (13). Hoeveel beroepsverenigingen zijn er eigenlijk in Nederland?

Hoeveel beroepsverenigingen zijn er eigenlijk in ons land? Eerder schreef ik, op basis van informatie uit betrouwbare bron, dat ons land bijna 700 beroepsverenigingen kent, in omvang varierend van heel erg klein tot zeer groot. Nader onderzoek heeft me geleerd dat het aantal beroepsorganisaties bijna 2.100 bedraagt.

De SBI code in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel is 9412. De code staat voor vijf aanduidingen: beroepsfederaties, beroepsorganisaties, beroepsverenigingen, federaties van beroepsverenigingen, verenigingen van vrije beroepsbeoefenaren.  Ter vergelijking geef ik nog een paar cijfers: ons land telt bijna 6.700 bedrijfs- en werkgeversorganisaties (SBI code 9411) en ruim 350 werknemersorganisaties (SBI code 9420).

Vrijwel wekelijks worden nieuwe beroepsverenigingen opgericht, op initiatief van beoefenaren van een relatief nieuw beroep of omdat een aantal mensen zich, uit ontevredenheid, afsplitst van hun beroepsvereniging en zelf een nieuwe vereniging opricht. Soms houden beroepsverenigingen op te bestaan, bij voorbeeld als gevolg van fusie.

Al deze veranderingen in de wereld van de beroepsverenigingen zijn gevolg van de toegenomen dynamiek op de arbeidsmarkt, de invloed van regelgeving en het functioneren van de beroepen en hun verenigingen in die dynamiek en soms hectiek.

In het voorjaar van 2009 zijn Dinie Naezer-Heerschop  en ik het Platform Beroepsverenigingen begonnen. Zichtbare uitingen zijn tot nog toe een LinkedIn groep, een eerste bijeenkomst op 23 juni 2009, een tweede op 27 oktober 2009 over toekomstscenario's (helaas afgelast wegens onvoldoende aanmelding) en een derde, zeer geslaagde, op 16 februari 2010 over fusies in Verenigingsland.

Op dit weblog heb ik in diverse artikelen aandacht aan deze bijeenkomsten besteed. Dat geldt ook voor het verschijnsel beroepsvereniging als zodanig en de verschillen tussen dit type vereniging en andere verenigingstypen zoals de branchevereniging. Aan deze onderwerpen zal ik aandacht blijven geven.

Inmiddels zijn Dinie en ik, daartoe uitgenodigd, in gesprek met het nieuwe bestuur van de VPN, de beroepsvereniging van en voor verenigingsprofessionals. Algemeen doel van het gesprek is meer eenheid en structuur te brengen in de organisatie van verenigingsprofessionals en -managers in ons land. Wij zijn daar, met het bestuur, voorstander van. We vinden dat de VPN daarin een leidende rol moet spelen. Ik verwijs hier naar een pleidooi van deze strekking in onze Open Brief aan de VPN in het magazine VM (juni 2008, pagina 73).

Een meer bijzonder doel van ons overleg met het VPN bestuur is het Platform minder persoonsafhankelijk te maken. Wij willen het bij voorkeur organisatorisch verankeren in de VPN organisatie, de onzes inziens daarvoor als vanzelfsprekend in aanmerking komende partij, waarbij de betreffende werkzaamheden worden uitgevoerd door het ondersteunende secretariaat of een andere dienstverlener. Dinie en ik blijven inhoudelijk betrokken bij het Platform, als leden van de (nog te formeren) programmacommissie, die elk jaar een aantal interessante bijeenkomsten organiseert.

Wij zijn blij met deze voor het Platform grote stap voorwaarts. Het is onze bedoeling en onze wens dat de bijna 2100 beroepsverenigingen in ons land, juist ook de kleine zonder noemenswaardig personeel, via het Platform minstens enkele graantjes kunnen meepikken van het professionaliseringsaanbod dat het Platform  via de VPN zal doen.

Het CBS onderscheidt de bevolking (15 - 65 jaar) in beroeps- en niet - beroepsbevolking. De beroepsbevolking wordt onderscheiden in werkloos en werkzaam. Het beroepsniveau telt vijf geledingen: elementaire beroepen, lagere beroepen, middelbare beroepen, hogere beroepen en wetenschappelijke beroepen.

Het zou interessant zijn na te gaan hoe de verdeling van de bijna 2100 beroepsverenigingen over deze vijf niveaus is. Ik neem aan dat we deze verenigingen vooral aantreffen bij de laatste drie categorieen. En ik weet dat ook verenigingen van beroepsbeoefenaren op hoog niveau vaak heel elementair bezig zijn als het gaat om hun beroepsvereniging.

Verenigingswerk is namelijk een heel ander vak dan dat waarmee de beroepsbeoefenaar haar of zijn boterham verdient! Dus hoop ik dat het Platform erin slaagt om, via de VPN, lange tijd toegevoegde waarde te leveren aan alle beroepsverenigingen, van welk opleidingsniveau haar beoefenaren ook mogen zijn.

Theo Jonkergouw, Platform Beroepsverenigingen/Praktijk voor Goed Verenigingsbestuur

Gerelateerde artikelen op dit weblog: zie de artikelnummers (met volgnummers)  101 (12), 100 (11), 96 (10), 95 (9), 94 (8), 93(7), 92 (6), 89 (5), 86 (4), 84 (3), 83 (2) en 82 (1).  Het eerste artikel (1) gaat over de functies van de beroepsvereniging. Daarop volgende artikelen gaan over verschillen tusasen beroeps- en branchevereniging. Latere artikelen gaan over beroepsverenigingen (USA) wier congressen ik bijwoonde (ASAE, ACR, APA) en over het Platform Beroepsverenigingen.

117. Vereniging en Toekomst (7): Workshop Fusies in Verenigingsland was een succes

Dinsdag 16 februari vond de derde bijeenkomst - over fusies in verenigingsland -plaats van het Platform Beroepsverenigingen. Zij werd georganiseerd in samenwerking met de Praktijk voor Goed Verenigingsbestuur. 25 personen namen deel, Zij waren voornamelijk afkomstig uit de wereld van beroeps- of branchevereniging. Velen hadden al fusie ervaring en vrijwel allen verwachten de komende jaren met (nog meer) fusie te maken te krijgen. Dus zat het goede publiek in de zaal.

Er werden 2 presentaties gehouden: de eerste ging over de fusie van de beide accountantsverenigingen NIVRA en NOvAA (zie hierover ook het februarinummer van het VM magazine, pagina's 8 - 11). Presentator was dhr. Fred de Vries, hoofd Communicatie van NOvAA.
De tweede presentatie betrof de fusie van twee beroepsverenigingen van informatici (VRI en Ngi). Deze presentatie werd verzorgd door Arjan van Dijk, onder meer bestuurslid van beide verenigingen en (onbezoldigd) projectleider van de fusie.

 

Beide presentaties zorgden voor tal van vragen en een geanimeerde discussie. Bij de accountantscasus werd heel duidelijk gemaakt dat het hier niet zo maar een beroepsvereniging betreft maar een publikerechtelijke bedrijfsorganisatie (PBO). Dit heeft onder meer als belangrijke consequentie dat een beroepsvereniging van dit type niet doet aan belangenbehartiging voor individuele beroepsbeoefenaren maar alleen aan de behartiging van de belangen van het beroep. Reden zijn de belangrijke plaats en rol van dat beroep in de samenleving. Andere voorbeelden van beroepsgroepen die (verplicht!) zijn georganiseerd in een PBO zijn advocaten, notarissen en deurwaarders.

Buitengewoon leerzaam was de presentatie over de informatici, omdat aan de hand hiervan het contrast met het accountantsberoep duidelijk werd. Het ene beroep is wettelijk geregeld, het andere zou dat eigenlijk ook wel graag willen, gezien het toenemende belang van het informaticavak voor de samenleving. De accountantsverenigingen hebben samen 21.000 leden en 160 fte aan betaalde medewerkers. Zij beschikken beide over een groot kantoorpand en hebben Boer & Croon ingeschakeld als begeleider van het fusieproces. Hoe anders is het gesteld met de IT sector, die ongeveer 50 jaar bestaat! Ons land telt ruim 100.000 informatici maar hun organisatiegraad is heel erg laag. De verenigingen beschikken niet over eigen personeel, de administratie is uitbesteed. Alle werk wordt gedaan door vrijwilligers zoals Arjan van Dijk.

Een van de vragen uit de zaal was hoeveel geld je eigenlijk moet hebben om te kunnen fuseren. En hoeveel tijd gaat erin zitten, bij voorbeeld vanaf het eerste gesprek tussen partijen tot de intentieverklaring; vervolgens van de intentieverklaring tot het fusiebesluit; en daarna natuurlijk de uitvoering, die moet leiden tot het bereiken van de fusiedoelen. En hoe SMART worden die voorafgaand aan het fusiebesluit eigenlijk uitgewerkt en gedefinieerd, opdat in het vervolg toetsbaar en meetbaar is in hoeverre zij worden gehaald? Met andere woorden, wil een fusie slagen, dan dienen partijen een open oog te hebben voor diverse kritische succesfactoren en voor do’s & dont’s, waarvan er een aantal werden genoemd. Ook hier geldt dat een goede voorbereiding het halve werk is. 

Een andere vraag -- naar aanleiding van het verhaal van Arjan van Dijk -- was hoe sterk je erkenning (wet op register) door de overheid moet willen, gezien de vele voorwaarden die de overheid daaraan verbindt. De PBO beroepsgroepen kunnen daarover meepraten!

De deelnemers waren enthousiast over de bijeenkomst, zowel over de inhoud als over de faciliteiten en de verzorging (spijs en drank) door gastheer APPR in Naarden.

Theo Jonkergouw

Platform Beroepsverenigingen(LinkedIn)
Praktijk voor Goed Verenigingsbestuur

Website: www.goedverenigingsbestuur.nl

Weblog: www.goedverenigingsbestuurtips.nl

Gerelateerde artielen op dit weblog:

 

116. Vereniging en toekomst (6): Fuseren als Topsport - Bouwstenen voor succesvol fusiemanagement.

Zie aan het slot daarvan nog meer artikelen over vereniging en toekomst.

 

116. Vereniging en toekomst (6): Fuseren als Topsport--bouwstenen voor succesvol fusiemanagement.

Bedrijfsfusies mislukken vaker dan huwelijken van Hollywood sterren, aldus het blad The Economist (22 juli 2000). Wil een fusie slagen, dan zijn onophoudelijke aandacht en vastberadenheid nodig. Tot het eind. Het gaat, net als bij een topwedstrijd op Olympisch niveau, om 'een helder doel, volledige overgave, een langetermijnvisie, een intensieve voorbereiding, vasthoudendheid en uiterste concentratie tot de laatste bal.'  'It ain't over till it's over'. Aldus fusieadviseur Theo van Iperen op de pagina's 12 en 170 van zijn recente boek Fuseren is Topsport. Praktijkgids voor het managen van fusies  (september 2009, Mediawerf Uitgevers, Amsterdam).

Samenwerken kan op diverse manieren: overeenkomst, joint venture, cooperatie, holding en fusie. Fusie is een vorm van structureel samenwerken tussen organisaties. Zij is in zekere zin 'de moeder aller samenwerkingsvormen en is daardoor extra interessant' (11). Partijen gaan juridisch en operationeel in elkaar op, door de overdracht van het vermogen van de ene partij naar de andere of door overdracht van de vermogens naar een nieuw opgerichte rechtspersoon.

Hij betoogt dat er in het managen van fusies en overnames nog veel aan kwaliteit kan worden gewonnen. Die winst zal zich zijns inziens vertalen in meer werkplezier en in betere resultaten. De juiste aanpak van het fusieproces is doorslaggevend voor succes, zowel om te komen tot de fusie als om de fusiedoelen te bereiken. Terecht gaat het boek dan ook vooral over de proceskant van fusies: hoe pak je het fusieproces zo aan dat een zorgvuldig en effectief proces ontstaat waarin de fusiedoelen worden gerealiseerd en een heleboel fusiedrama wordt voorkomen? Centrale aspecten zijn sturing, monitoring, beheersing en motivatie (pagina 10).

De auteur heeft een helder, functioneel geillustreerd en mooi verzorgd boek geschreven. Hij onderscheidt in het fusieproces vier fasen: orientatie, ontwerp, inrichting en transformatie. Voorts benadrukt hij in de fasen van de voorbereiding (orientatie en ontwerp) het belang van twee mijlpalen: de intentieverklaring en het fusiebeslisdocument. Deze zijn van belang voor de aansturing van het fusieproces.

Fusieprocessen zijn lastig, alleen al vanwege het feit dat zij maar incidenteel voorkomen, in die zin dat directies en toezichthouders er echt bedreven in raken. Meer in het bijzonder zijn last gevende factoren: persoonlijke belangen (vooral in de top); een ontbrekende hierarchie/machtsvacuum en (dus) veel opportunisme; geen gezamenlijke taal en traditie en (dus) veel misverstanden; inhoudelijke complexiteit: hoe maak je de realisatie van je fusiedoelen meetbaar? Al deze factoren kunnen het fusieproces bedreigen en doen dat inderdaad ook vaak.

De combinatie van al deze risico's leidt ertoe dat fusies per definitie een hoog afbreukrisico hebben. Robuust fusiemanagement vergt daarom een aantal bouwstenen, die deze risico's neutraliseren. Zo neutraliseert de auteur (1) persoonlijke belangen door focus op inhoud; (2) ontbrekende hierarchie door aanbrengen van hulpstructuren; (3) geen traditie door ontwikkelen van nieuwe taal en (4) inhoudelijke complexiteit door juiste expertise aan boord te halen. Zo kan balans in het fusieproces worden bereikt (18 - 21).

Een laatste bouwsteen voor succesvol fusiemanagement is het werken op tempo, dus snel handelen. Deadlines halen heeft een belangrijke symboolwaarde. Tijdens de voorbereiding neemt het afbreukrisico exponentieel toe vanaf het moment dat de beoogde doorlooptijd overschreden wordt (22 - 23).

In zijn prettig leesbare boek werkt Van Iperen al deze fasen en bouwstenen op heldere wijze uit. Stemmig vormgegeven figuren, schema's en praktijkboxen dragen ertoe bij dat het boek een welkome introductie is in het echte fusiewerk. Elk hoofdstuk, dat aan een van de vier fasen gewijd is, wordt besloten met achtereenvolgens een communicatieparagraaf (heel belangrijk en handig!) en een samenvatting.

Het woord 'cultuur' komt als zodanig weinig aan bod in het boek, maar het boek staat er wel bol van. Cultuur wordt niet zelden beschouwd als het grote thema/struikelblok bij fusies. Auteur stelt dat cultuurverschillen vaak worden gebruikt als excuus voor andere dingen, die misgaan tijdens de fusie (165). Een intrigerende gedachtengang, die ik zo gek nog niet vind.

Over cultuur moet niet worden gesproken, er moet aan worden gewerkt! Het is immers de grote gemene deler van de manier waarop mensen met elkaar omgaan in een organisatie. Vooral het topteam moet vanaf dag 1 niet werken vanuit de cultuurverschillen tussen de organisaties die samengaan maar vanuit de toekomstige gewenste cultuur van de nieuwe organisatie. Het voorbeeldgedrag van directieleden is altijd en zeker nu cruciaal. Het fusieproces wordt op deze manier zelf het startpunt van de cultuur van de nieuwe organisatie!

Op dinsdag 16 februari a.s. vindt in Naarden (bij APPR) een workshop plaats over Fuseren in Verenigingsland. De workshop wordt georganiseerd door het Platform Beroepsverenigingen i.s.m. de Praktijk voor Goed Verenigingsbestuur. Centraal staan enkele beroepsverenigingen met heel actuele fusie-ervaring; accountants en informatici. Onder de deelnemers bevinden zich diverse personen, die ervaring hebben met een of meer fusies van branche-, beroeps- of andere verenigingen. Ik ben benieuwd naar de topsportersverhalen!

Meer weten over de workshop? Zie voor het programma artikel 114 op dit weblog.

Aanmelden kan nog via verenigingscoach@planet.nl of jonkergouw@phpw.nl.

Theo Jonkergouw

Praktijk voor Goed Verenigingsbestuur.

Noot: zie ook www.fuserenistopsort.nl of www.giotto.nl

Gerelateerde artikelen op dit weblog:

114. Vereniging en toekomst (5): workshop fuseren, waarom, wanneer en hoe? Wat zijn de kritische succesfactoren? Welke zijn de do's en dont's?

112. Vereniging en toekomst (4): fusiegolf in verenigingsland!

111. Vereniging en toekomst (3): Van samenwerking naar fusie, wat zijn kritische succesfactoren?

103. Vereniging en toekomst (2): trends als houvast voor vertrouwen in de toekomst. Ook voor verenigingsdirecteuren. (zie ook de aan het slot van dit artikelen genoemde artikelen).

112. Vereniging en toekomst (4): fusiegolf in verenigingsland!

Verenigingen dienen zich meer dan ooit actief bezig te houden met hun toekomst. Comfortzones met massa's trouwe leden behoren definitief tot het verleden. Nieuwe directeuren treffen zelden nog een gespreid bedje aan. Dus is het de hoogste tijd voor nieuwe visies, strategie, scenario's, verkenning van vormen van samenwerking en mogelijk zelfs fusie. Werk aan de winkel, eerst bezinning, dan actie.

Verenigingsland kent weliswaar geen (vijandige) overnames zoals het bedrijfsleven, maar het fusiefenomeen is er wel aan een opmars bezig. Het beperkt zich niet tot brancheorganisaties maar strekt zich ook uit naar patienten- en clientenverenigingen, goede doelen organisaties en, inderdaad, ook tot beroepsverenigingen. Het is dan ook om deze reden, dat het Platform Beroepsverenigingen op 16 februari a.s. een bijeenkomst over dit thema belegt (voor meer informatie zie onderaan dit artikel).

De schattingen van het percentage bedrijfslevenfusies dat mislukt lopen uiteen van de helft tot tweederde. Dat geeft te denken. Natuurlijk zijn er veel vragen te stellen bij zo'n percentage. Van belang is immers ook de termijn waarop je het resultaat van de fusie meet in het licht van de beoogde of in elk geval de geproclameerde doelstellingen. En het is vooral ook van belang om te kijken naar de wijze waarop de nieuwe organisatie functioneert. Ik doel hier op de nieuwe organisatiecultuur en de mogelijk resistente culturele bloedgroepen van de samenstellende delen binnen de nieuwe organisatie.

In het bedrijfsleven hebben de voorbije decennia talloze fusies (en overnames!) plaats gevonden. Vele daarvan zijn mislukt, hebben niet (snel genoeg) gebracht wat ervan werd verwacht. Soms werden zij op eigen initiatief of vooral na ingrijpen van private equity opkoopfondsen ongedaan gemaakt in de vorm van opsplitsing, andere keren gebeurde dit op last van de Mededingingsautoriteit of EU commissaris Kroes. 

Intussen hebben diverse toplieden  ongelooflijk veel verdiend aan hun expansieavonturen en zijn ontelbare miljarden aan kapitaal vernietigd. Niettemin gaat de fusiegolf gewoon door. Accountantskantoor Price Waterhouse Cooper verwacht op basis van een enquete dat ook in 2010 fusies en overnames zullen plaats vinden, zij het dat deze voornamelijk defensief van aard zullen zijn als gevolg van gedwongen herstructureringen en loden schuldenlasten.

In het verlengde van bedijfslevenfusies zullen ook fusies tussen hierbij betrokken advocatenkantoren (Amerikaanse en Engelse) toenemen, met name gericht op de Amerikaanse markt, de grootste vechtmarkt ter wereld. Voorts zal het fusiefenomeen zich voortzetten in de gezondheidszorg (ziekenhuizen bij voorbeeld), binnen de omroep (2010 RVU, Teleac en NPS en later mogelijk ook TROS en AVRO en NCRV en KRO) en ook in verenigingsland. Niet alleen bij branche-, goede doelen- en belangenbehartigingsorganisaties maar ook bij beroepsverenigingen.

Ik noem een aantal voorbeelden.

• Per 1 juli jl. is de nieuwe branchevereniging voor wonen, mode en sport CBW-MITEX ontstaan. Kortheidshalve verwijs ik naar het interview met directeur Jan Dirk van der Zee in het laatste nummer van VM (pagina 76 en volgende).
• De brancheverenigingen Landelijke Makelaars Vereniging LMV en Register Vastgoed Taxateurs RVT gaan per 1 januari a.s. op in een nieuwe beroepsvereniging VastgoedPro. De laatste formele hobbel daarvoor werd op 8 december jl. genomen. Bij mijn weten is deze fusie een historisch unicum in zijn soort.
• Twee brancheorganisaties in de Kinderopvang, MOgroep Kinderopvang en Branchevereniging ondernemers in de Kinderopvang, hebben vorige maand van hun leden toestemming gekregen om beide verenigingen samen te voegen.
• De brancheverenigingen van financiele adviseurs NVA en NBVA, die al sinds eind 2008 samenwerken in de federatie Fidin, gaan per 1 januari 2010 fuseren tot de nieuwe vereniging Adfiz, Adviseurs in Financiele Zekerheid. Adfiz is dan de nieuwe vereniging van register-adviseurs, intermediairs en makelaars in assurantien, pensioenen en financiele diensten.
• De Nederlandse Patienten- en Consumenten Federatie NPCF en de Chronisch Zieken en Gehandicaptenraad CG-Raad gaan in gesprek over intensivering van hun samenwerking op bestuurlijk en operationeel niveau. Eind 2008 was nog sprake van een fusie, waaraan ook nog enkele andere organisaties zouden deelnemen. De stap die nu wordt gezet is naar verwachting de opmaat voor fusie op termijn.
• Het Rode Kruis (Elco Brinkman is voorzitter) fuseert, na drie jaar voorbereiding, per 1 januari a.s. met haar 357 afdelingen en districten tot een landelijke vereniging. Drie afdelingen in Noord-Holland zijn tegen het fusiebesluit, maar zij willen wel verder onder de vlag van het Rode Kruis. Er wordt naar een oplossing gezocht. Ook deze fusie is er een van een bijzondere soort.
• De ingenieursverenigingen KIVI (universitaire ingenieur ir.) en NIRIA (HBO ingenieur ing.) zijn op 1 juli 2004 samengegaan in de nieuwe vereniging KIVINIRIA. Dit was overigens de derde fusiepoging in 25 jaar. Beide besturen hebben er deze laatste keer echt werk van gemaakt!
• De beroepsverenigingen Ngi (platform voor ICT-professionals) en VRI (Vereniging van Registerinformatici) gaan fuseren.
• De beide beroepsorganisaties van accountants NIVRA en NOvAA zijn al geruime tijd bezig een fusie tot een Nieuwe Beroeps Organisatie NBO voor te bereiden. De intentieverklaring daartoe werd getekend in november 2008. Ook dit is een bijzondere fusie omdat het een beroep betreft, dat wettelijk is geregeld vanwege het publieke belang ervan. Nadat de beide verenigingen formeel tot een fusie hebben besloten zal dus nog een wettelijk traject volgen.
• De Landelijke Huisartsen Vereniging LHV en de Vereniging Huisartsenposten Nederland VHN hebben hun samenwerking geintensiveerd om de centrale rol van de huisarts in de 24-uurs (acute) huisartsenzorg te versterken. Zij hebben daartoe een convenant gesloten, vooralsnog voor een jaar. Medio 2010 gaan zij dit evalueren en bekijken zij of en in welke vorm de samenwerking kan worden vorm gegeven. Mogelijk een opmaat tot fusie op termijn. Pikant is dat onlangs een groep huisartsen zich heeft verenigd in de nieuwe Vereniging van Praktijkhoudende Huisartsen VvPH. Volgens hen heeft de LHV de aangekondigde bezuinigingen van VWS minister Klink niet kunnen tegenhouden. De VvPH is ontstaan uit het Comite Wake Up; zij wil expliciet geen anti-LHV club worden.

Ongetwijfeld zijn er veel meer voorbeelden in verenigingsland. Ik vind het daarom belangrijk om ervaringen met elkaar te delen, dilemma's te bespreken, vormen van samenwerking tegen het licht te houden en vooral open en eerlijk te zijn over de motieven achter fusievoornemens en -plannen. Met de bijeenkomst op 16 februari wil ik aan dit gezamenlijke leerdoel bijdragen. Het programma is in de maak. Voor meer informatie over de bijeenkomst: zie artikel 111 op dit weblog en het LinkedIn Platform Beroepsverenigingen. Aanmelden kan via de daar vermelde e-mailadressen.

Theo Jonkergouw, verenigingscoach

22 december 2009.

Gerelateerde artikelen op dit weblog:

111. Vereniging en toekomst (3): Van samenwerking naar fusie. Wat zijn kritische succesfactoren? (14 december 2009).

Zie ook de aan het slot van 111 vermelde overige artikelen.