61. Ledenwerving--1

Honderd-en-een manieren om nieuwe leden te werven

Het Verenigingsmanagement (VM) congres op 6 november jl. werd ludiek afgesloten met cabaret/theatersport. De mensen in de zaal mochten woorden noemen, de spelers kozen dan een woord en gingen erop improviseren. Een mevrouw riep het woord ledenwerving. De acteur van dienst reageerde meteen: hoezo ledenwerving, bent u een omroepvereniging  dan?

Inderdaad, omroepen, zeker die binnen het publieke bestel, hebben juridisch een verenigingsstructuur. En inderdaad, zij doen veel aan ledenwerving, belachelijk veel zelfs, want van het ledental zijn toegekende zendtijd en budget afhankelijk. Actieve omroepledenwerving is overigens niet altijd zo nodig geweest. Ik heb in een eerder leven 5 jaar bij de toen grootste en meest echte omroepvereniging (VARA, vereniging van arbeiders radio amateurs, ruim 500.000 leden) gewerkt. Ik was daar hoofd verenigingszaken en maakte deel uit van de directie. Het omroepbedrijf had 450 mensen, onder wie natuurlijk zeer vele programmamakers en -medewerkers, in dienst.

Ledenwerving was toen nog niet zo nodig, er waren immers nog zuilentrouw en loyaliteit (in casu aan de Rooie Familie). Dat gold ook voor de andere traditionele omroepen uit het pre-commerciele tijdperk, zoals KRO, NCRV, VPRO, AVRO en ook de jongere TROS. Maar sinds tientallen jaren is lidmaatschap niet meer vanzelfsprekend. Mensen zappen, hoppen en shoppen, consumenten zijn niet langer trouw aan een merk, ze worden gelokt met cadeau's, kunnen 'tientjeslid' worden enz. enz. Ook nu loopt het weer de spuigaten uit. Ons land telt nu 3 miljoen omroepleden. Maar wat is tegenwoordig nog een omroeplid, hoe zeker kun je zijn van zijn/haar trouw?

Ledenwerving heeft daarom plaats gemaakt voor ledenjacht en zendtijdjacht. 1 april 2009 is de peildatum voor het ledental en daarmee voor de (vijfjaarlijkse) toewijzing van het aantal uren zendtijd en budget. In miljoenen kostende campagnes bieden de omroepen daarom bierkratkussens, cd's en boeken aan (zie bij voorbeeld de NRC van zaterdag 22 november jl.). Tijdens de behandeling van de mediabegroting begin deze week uitte de oppositie in de Tweede Kamer terecht scherpe kritiek op de wervingscampagnes van de publieke omroepen. Plasterk heeft de Kamer toegezegd de criteria voor ledenwerving nog eens opnieuw te bekijken en ruim voor genoemde datum met haar te debatteren over de gewenste verhouding van ledental en zendtijd.

Hoe anders werkt een kleine vereniging op lokale schaal, zonder betaalde krachten en dus geheel en al draaiend op de inzet van vrijwilligers. Ik maak dat nu mee bij de regionale skivereniging, waarvan ik lid ben (zie www.rskiver.nl). Het is een club die al 40 jaar bestaat en die jaarlijks tal van activiteiten organiseert, waaronder tussen de 7 en 10 skireizen per jaar. Met dit product skireis is de vereniging vrij succesvol.

Het ledenbestand bedraagt ongeveer 450 personen, de vergrijzing is aanzienlijk. Steeds meer leden gaan niet meer mee op reis, doen niet mee aan een andere recreatieve activiteit, verschijnen niet op skiborrels e.d. maar zijn nog wel lid. De vraag is hoe lang nog? Onzichtbare, niet-participerende leden zijn de ex-leden van de (nabije) toekomst. Andere leden op leeftijd zeggen hun lidmaatschap op wegens lichamelijke beperkingen.

De vereniging wil niet groot worden maar ook niet veel kleiner. Dus moeten er nieuwe leden worden geworven. En dan bedoel ik niet de mensen die even 1 jaar lid worden om met zo'n geheel verzorgde reis mee te kunnen en daarna weer opzeggen. Dat zijn shoppers. Ik bedoel, vrij ouderwets eigenlijk, mensen die lid worden en zich een aantal jaren aan de club en hun medeleden verbinden, door samen met hen aan activiteiten deel te nemen en bij te dragen aan de vereniging door er nu en dan iets voor te doen.

Deze continuiteitsvraag doet zich al vele jaren voor, zij is erg taai en wordt steeds nijpender. Vandaar dat de club er nu eindelijk eens echt de tanden in gaat zetten. In de voorbije jaren is op zijn best nu en dan een actie gevoerd, zonder veel (blijvend) effect. Het is een vrijwilligersclub, ideeen genoeg, maar, zoals zo vaak, ontbrak het aan een degelijke en vasthoudende uitvoering. Nu is een werkgroep van 4 leden ingesteld, van wie ik er een ben. Een werkgroep met een stevig gebit!

Ik ben gehecht aan de club, ik ga elk jaar mee met skireizen, ik ben 3 jaar voorzitter geweest en nu is er een mooie gelegenheid om gedurende een korte periode samen de kwestie bij de kop te vatten, de kwestie te promoveren tot uitdaging en daarop creatief te reageren. Ik ben benieuwd waarmee we over een paar maanden aan komen zetten! In elk geval zal ik op deze plaats laten zien wat we zoal bedenken. En ik hoop dat u zich niet inhoudt om commentaar te leveren en suggesties te doen.

De beste ledenwerving doet zich voor in de praktijk van alledag. De leden zijn tevreden, zelfs happy, en zij stralen dat uit. Zij enthousiasmeren anderen alleen al door hun verhalen. Die anderen willen er dan vaak maar al te graag bijhoren! Een andere waardevolle methode is ledenbehoud; dat is niet direct ledenwerving maar voorkomt wel uitstroom. En in combinatie met de happy leden leidt deze methode zeker tot ledenaanwas.

Ledenbehoud wordt bevorderd door als vereniging waardevolle beleving te bieden aan de leden, ervaringen waaraan zij betekenis en waarde hechten. Ik kom daar een andere keer op terug. Een ander cruciaal element in ledenbehoud is aandacht voor de mensen die lid zijn. Mensen willen gezien, gekend en erkend worden. Dat begint al vanaf dag 1 van hun lidmaatschap, zo niet daarvoor al!Aandacht doet groeien, heeft een positief effect. Aandacht schept verbinding. Speciale acties of campagnes zijn dan niet nodig.

Het kan zijn dat onze skivereniging structureel steken (heeft) laat vallen op deze belangrijke gebieden, hoewel gedurende een groot deel van het jaar tal van aantrekkelijke activiteiten (vooral de skireizen) worden georganiseerd door de vrijwilligers. Het kan ook zijn dat de vereniging na ruim 40 jaar echt aan het einde van haar levenscyclus is. Maar zo kijken we er niet naar. De opdracht aan onze werkgroep is te komen met voorstellen die de vereniging perspectief bieden op een gezonde ledental ontwikkeling, zodat haar continuiteit gewaarborgd is.

De komende tijd zal ik in een aantal artikelen aandacht besteden aan methoden van ledenwerving en een aantal daarmee verband houdende kwesties. Ik hoop op uw commentaar en suggesties. Alvast hartelijk dank daarvoor.

Theo Jonkergouw, adviseur, coach en mediator voor verenigingen en stichtingen.

Comments

[Geplaatst door: Hetty Vos]

Beste Theo, naast mijn betaalde functie van beleidsmedewerker bij een beroepsvereniging, ben ik secretaris van een andere vereniging (fotoclub). Ons ledental groeit dusdanig dat wij de grens voor een ledenstop en invoering van een wachtlijst naderen. 90% van de nieuwe leden komt bij ons binnen via de website. Deze is goed verzorgd en wordt door 1 bestuurslid en 2 leden onderhouden. Ook de overige bestuursleden plaatsen regelmatig artikelen en ook leden kunnen kopij aanleveren. Kortom, de website is actueel en bevat informatie voor zowel buitenstaanders als leden (die met een inlogcode op het besloten ledendeel terecht kunnen). Door de vele hits - van geïnteresseerden én bestaande leden - worden wij ook makkelijk gevonden als je op 'fotoclub' en de plaatsnaam googlet. Geïnteresseerden lopen een paar clubavonden mee, voor het bestuur beslist of zij worden uitgenodigd lid te worden; wij vinden het belangrijk dat het over en weer klikt. Van meet af aan is het geïnteresseerden duidelijk dat er een en ander van hen verwacht wordt: bij toerbeur verslag maken van een clubavond, bardienst draaien en regelmatig eigen werk vertonen. Deze duidelijkheid is essentieel; nieuwe leden weten waar zij aan beginnen en committeren zich daar aan. Dat vergroot de betrokkenheid is onze ervaring. Het kost nooit moeite om bezetting te vinden voor een werkgroep of commissie. Tweede manier voor ledenwerving is mond-tot-mond reclame. Wij staan bekend als grote, maar gezellige club. Ook onderscheiden wij ons - onderscheid is een heel belangrijk wervingsmiddel - van de meeste fotoclubs in de regio, vanwege het hoge percentage vrouwelijke leden (50%). Tenslotte zoeken wij de publiciteit als daar een aanleiding voor is (lustrum, expositie, openbare wedstrijd, spreker). Naast het reguliere kanaal van de regionale kranten en huis-aan-huis bladen informeren wij telkens een website waarmee die de betreffende gemeente wordt gepromoot. Onze activiteiten worden daar nogmaals (gratis) onder de aandacht gebracht. Ik hoop dat je hier wat aan hebt.

[Geplaatst door: Theo Jonkergouw]

Beste Hetty,
Hartelijk dank voor je snelle en enthousiaste reactie. Ik vind haar heel overtuigend. Je mix van kanalen om mensen te interesseren en te werven is ideaal; wat me ook heel erg aanspreekt is dat jullie aan verwachtingen-management doen, zodat je verzekerd bent van de inzet van de leden. Jullie fotoclub maakt m.i. wel andere manieren van werken en werven mogelijk dan een regionale skivereniging, die niet een eigen clubhuis heeft en waar de leden dus niet dagelijks of wekelijks met hun hobby bezig kunnen zijn. Natuurlijk, er zijn skihallen, er is Sneeuwfit gymnastiek e.d., maar de Rijnlandse Ski Vereniging is al 40 jaar oud en haar leden vaak minstens al 1.5 x zo oud (bij jullie waarschijnlijk een stuk jonger?). Dat maakt dat jullie model niet zomaar kan worden gekopieerd. Dat alles neemt echter niet weg dat ik vind dat jullie het prima voor elkaar hebben en dat de RSkiVer er goed aan doet om zich door jullie voorbeeld te laten inspireren. Ik wens je nog heel veel plezier en voorspoed met je fotoclub (en natuurlijk ook met de beroepsvereniging waarvoor je werkt).
Hartelijke groet
Theo Jonkergouw

[Geplaatst door: Hetty Vos]

Dag Theo, even ter aanvulling: onze fotoclub komt eens per 2 weken bijeen in een buurthuis.
De leeftijd van de leden varieert van 27 tot 80 jaar. Heel lang kende de club een vergrijzend ledenbestand. Sinds wij actief gebruik maken van onze website komen er meer jongeren (dertigers) binnen. Desondanks hikt de gemiddelde leeftijd nu nog tegen de 50 aan.
Veel succes met de RSkiV en je weblog.
Hartelijke groet,
Hetty Vos

[Geplaatst door: Theo Jonkergouw]

Hallo Hetty,
Hartelijk dank voor je reactie; zelf ben ik nu wat aan de late kant, excuus. je maakt me wel heel erg nieuwsgierig naar de manieren waarop jullie omgaan met de verschillende leeftijdsgroepen in jullie fotoclub (en ook met verschillen in niveau op de lijn van amateur naar erg verdienstelijke professional). De hoge frequentie van bijeenkomen en dan meteen met concrete dingen van je hobby bezig zijn, dat lijkt me heel erg van belang voor binding en werving. Ik ben ook nieuwsgierig naar jullie website, omdat deze een belangrijk wervingskanaal is. Zou je me die site willen noemen?
Hartelijk dank voor je informatie en moeite en natuurlijk een heel goed jaar voor jou en je fotoclub!
Theo

[Geplaatst door: new jordans]

Ik waardeer uw artikel, ik heb een veel kennis geleerd, dank je.

[Geplaatst door: new jordans]

Ik waardeer uw artikel, ik heb een veel kennis geleerd, dank je.

[Geplaatst door: new jordans]

Ik waardeer uw artikel, ik heb een veel kennis geleerd, dank je.

[Geplaatst door: new jordans]

Ik waardeer uw artikel, ik heb een veel kennis geleerd, dank je.

[Geplaatst door: new jordans]

Ik waardeer uw artikel, ik heb een veel kennis geleerd, dank je.